اگر دارید بین پروتز سینه زیر عضله و روی عضله یکی را انتخاب میکنید، احتمالاً یک سؤال اصلی ذهنتان را درگیر کرده: «کدام نتیجه طبیعیتر میدهد و کدام دوره نقاهت راحتتری دارد؟» واقعیت این است که پاسخ برای همه یکسان نیست؛ انتخاب درست به میزان بافت سینه، ضخامت پوست، فرم بدن و سبک زندگی (بهخصوص ورزش بالاتنه) بستگی دارد.
در این مقاله، مقایسه کامل پروتز سینه زیر عضله و روی عضله را شفاف و بدون حاشیه میخوانید: از تعریف هر روش و مزایا و معایب آن گرفته تا مقایسه مستقیم از نظر فرم، درد و نقاهت، ریپلینگ، ورزش، افتادگی، کپسول و تصویربرداری.
پروتز زیر عضله بهتر است یا روی عضله؟
بهترین انتخاب در عمل پروتز سینه به میزان بافت سینه و سبک زندگی شما بستگی دارد:
- اگر لاغر هستید یا بافت سینه کم و پوست نازک دارید، معمولاً پروتز زیر عضله (یا دوالپلین) طبیعیتر دیده میشود و لبههای پروتز کمتر مشخص میشود.
- اگر بافت سینه کافی دارید و نقاهت سریعتر و درد کمتر میخواهید (یا ورزش بالاتنه سنگین انجام میدهید)، معمولاً پروتز روی عضله گزینه راحتتری است.
به طور کلی برای ظاهر طبیعی در افراد لاغر پروتز زیر عضله پیشنهاد میشود و برای درد کمتر و برگشت سریعتر روی عضله پیشنهاد میشود. همچنین علاوه بر محل قرارگیری، انتخاب نوع ایمپلنت مثل پروتز سینه سیلیکونی یا آبنمکی هم روی طبیعی بودن لمس و احتمال ریپلینگ اثر میگذارد.
چرا محل قرارگیری پروتز سینه مهم است؟
محل قرارگیری پروتز سینه یکی از تصمیمهای اصلی در جراحی پروتز سینه است، چون مستقیماً روی فرم نهایی سینه، طبیعی بودن ظاهر، میزان درد بعد از عمل و نتیجه در بلندمدت تأثیر میگذارد. انتخاب بین قرار دادن پروتز زیر عضله یا روی عضله مشخص میکند ایمپلنت تا چه حد توسط بافت بدن پوشانده شود و این پوشش چه اثری روی دیده شدن لبهها یا لمس پروتز داشته باشد.
در بدنهایی که بافت سینه نازک یا حجم کمی دارند، محل قرارگیری پروتز میتواند تفاوت قابلتوجهی در طبیعی دیده شدن نتیجه ایجاد کند. همچنین جای پروتز روی دوره نقاهت، برگشت به فعالیتهای روزمره و ورزشهای بالاتنه هم اثرگذار است. به همین دلیل، انتخاب محل قرارگیری پروتز نباید تصادفی یا صرفاً سلیقهای باشد و لازم است بر اساس آناتومی بدن، کیفیت پوست و هدف فرد از جراحی تصمیمگیری شود.
پروتز سینه زیر عضله چیست؟
در روش پروتز سینه زیر عضله، ایمپلنت در زیر عضله سینه (عضله پکتورال) قرار میگیرد. در عمل، اغلب از تکنیک دوالپلین (Dual Plane) استفاده میشود؛ یعنی قسمت بالایی پروتز زیر عضله قرار دارد و بخش پایینی آزادتر است تا فرم سینه طبیعیتر شکل بگیرد. این نوع جایگذاری بیشتر زمانی انتخاب میشود که بافت سینه نازک یا حجم کمی داشته باشد و پوشش اضافی برای پروتز لازم باشد.
مزایای پروتز زیر عضله
مهمترین مزیت این روش، طبیعیتر دیده شدن فرم سینه در بدنهایی است که بافت پوشاننده کمی دارند. قرار گرفتن پروتز زیر عضله کمک میکند:
معایب پروتز زیر عضله
درگیر شدن عضله سینه باعث میشود:
- درد و فشار بعد از عمل معمولاً بیشتر باشد
- دوره نقاهت، بهخصوص برای حرکات بالاتنه، کمی طولانیتر شود
- در برخی افراد، هنگام انقباض عضله، حرکت خفیف پروتز دیده شود
همچنین این روش نیاز به تکنیک دقیقتر و تجربه بالاتر جراح دارد تا نتیجه قابل پیشبینی و کنترلشده باشد.
پروتز زیر عضله برای چه کسانی مناسبتر است؟
این روش معمولاً برای افرادی مناسبتر است که:
- بافت سینه کم یا پوست نازک دارند
- نگران دیده شدن لبه پروتز هستند
- نتیجهای با ظاهر طبیعیتر میخواهند
- با نظر جراح، کاندید مناسب دوالپلین محسوب میشوند
در نهایت، انتخاب پروتز زیر عضله زمانی بهترین نتیجه را میدهد که بر اساس آناتومی بدن، ضخامت بافت و هدف فرد از جراحی پروتز سینه انجام شود، نه صرفاً ترجیح شخصی یا تجربه دیگران.
پروتز سینه روی عضله چیست؟
در روش پروتز سینه روی عضله (زیرغدهای)، ایمپلنت پشت بافت سینه و جلوی عضله پکتورال قرار میگیرد. یعنی عضله دستکاری نمیشود و پروتز مستقیماً زیر بافت سینه مینشیند. این نوع جایگذاری معمولاً وقتی مطرح میشود که بدن فرد پوشش بافتی کافی داشته باشد تا پروتز از بیرون طبیعیتر دیده شود و لبهها کمتر به چشم بیاید.
مزایای پروتز روی عضله
مزیت اصلی پروتز روی عضله این است که چون عضله درگیر نیست، تجربه بعد از عمل برای بسیاری از افراد سادهتر میشود:
- معمولاً درد کمتر و فشار عضلانی کمتری احساس میشود
- دوره نقاهت کوتاهتر است و برگشت به کارهای روزمره سریعتر اتفاق میافتد
- در تمرینات شدید سینه و بالاتنه، احتمال حرکت پروتز با انقباض عضله کمتر است
- در برخی افراد، فرمدهی بخش پایینی سینه میتواند راحتتر کنترل شود (بسته به تکنیک جراح)
معایب پروتز روی عضله
این روش به همان اندازه که راحتتر است، به «شرایط بدن» هم حساستر است. اگر پوشش کافی نباشد ممکن است:
- لبههای پروتز قابل لمس یا قابل مشاهده شود
- احتمال ریپلینگ (چینخوردگی پروتز) بیشتر دیده شود، مخصوصاً در پوستهای نازک
- انتخاب سایز نامتناسب، سریعتر خودش را در ظاهر نشان دهد
در مواردی هم ممکن است در بلندمدت، با افتادگی طبیعی پوست، نتیجه نیاز به ارزیابی مجدد پیدا کند؛ بهخصوص اگر وزن پروتز بالا باشد یا کیفیت پوست ضعیف باشد.
پروتز روی عضله برای چه کسانی مناسبتر است؟
پروتز روی عضله معمولاً برای افرادی مناسبتر است که:
- بافت سینه کافی دارند و پوشش خوبی روی ایمپلنت ایجاد میکنند
- دنبال درد کمتر و نقاهت کوتاهتر هستند
- ورزشهای سنگین بالاتنه انجام میدهند و نمیخواهند پروتز با انقباض عضله تغییر شکل بدهد
- با نظر بهترین جراح پروتز سینه ، از نظر پوست و فرم سینه کاندید مناسب این روش محسوب میشوند
در مقایسه پروتز سینه زیر عضله و روی عضله، نکته تعیینکننده همین است: اگر بدن پوشش کافی بدهد، روی عضله میتواند انتخاب راحتتری باشد؛ اگر نه، احتمالاً باید گزینههای دیگری مثل زیر عضله یا دوالپلین بررسی شود.
مقایسه مستقیم پروتز سینه زیر عضله و روی عضله
برای اینکه مقایسه پروتز سینه زیر عضله و روی عضله واقعاً به تصمیم کمک کند، باید چند معیار مشخص را کنار هم گذاشت؛ نه فقط اینکه کدام بهتر است. چون ممکن است یک روش از نظر ظاهر عالی باشد، اما برای سبک زندگی شما (مثلاً ورزش بالاتنه) انتخاب ایدهآلی نباشد.
مقایسه از نظر فرم و طبیعی بودن
اگر بافت سینه کم باشد، پروتز زیر عضله یا دوالپلین معمولاً طبیعیتر دیده میشود. دلیلش ساده است: عضله مثل یک لایه اضافی روی ایمپلنت مینشیند و مرز پروتز کمتر مشخص میشود.
در مقابل، پروتز روی عضله وقتی نتیجه زیبا و طبیعی میدهد که پوشش بافتی کافی باشد. در بدنهای لاغر یا پوستهای نازک، همین روش میتواند باعث شود فرم «ساختهتر» دیده شود یا لبهها زودتر خودش را نشان بدهد.
مقایسه از نظر درد و نقاهت
از نظر تجربه بعد از عمل، تفاوت معمولاً محسوس است. در پروتز زیر عضله به خاطر درگیری عضله، درد و فشار اولیه بیشتر است و حرکت دادن دستها (بهخصوص بالا بردن بازو) ممکن است چند روز سختتر باشد.
در پروتز روی عضله چون عضله دستکاری نمیشود، خیلی از افراد درد کمتر و برگشت سریعتری به کارهای روزمره دارند. البته شدت درد به عوامل دیگری هم وابسته است؛ مثل تکنیک جراح، میزان خونریزی، و مراقبتهای بعد از عمل پروتز سینه.
مقایسه از نظر ریپلینگ و دیده شدن لبهها
اگر دغدغهتان ریپلینگ (چینخوردگی پروتز) یا مشخص شدن لبههاست، معمولاً زیر عضله دست بالا را دارد؛ مخصوصاً در افراد لاغر. عضله پوشش اضافه میدهد و موجها کمتر به چشم میآیند.
در روش روی عضله، اگر بافت کافی نباشد، احتمال اینکه پروتز در کنارهها قابل لمس شود یا در بعضی زاویهها «موجدار» دیده شود بیشتر است. اینجا انتخاب درست سایز و نوع پروتز (و گاهی روشهای مکمل مثل چربیتزریق در کیسهای خاص) نقش پررنگی دارد.
مقایسه از نظر ورزش
برای ورزش بعد از پروتز سینه ، باید نوع فعالیت را دقیق دید. در پروتز زیر عضله ممکن است هنگام تمرینهای شدید سینه و بالاتنه، تغییر شکل لحظهای یا حرکت خفیف پروتز با انقباض عضله دیده شود. به همین دلیل بعضی ورزشکاران حرفهای بالاتنه، این موضوع را جدی میگیرند.
در پروتز روی عضله چنین تغییر شکلی معمولاً کمتر مطرح است، اما محدودیت مهم خودش را دارد: اگر پوشش بافتی کم باشد، انتخاب این روش فقط برای راحتی ورزش، میتواند از نظر زیبایی نتیجه ایدهآلی ندهد.
مقایسه از نظر افتادگی و ماندگاری
هیچ روشی جلوی تغییرات طبیعی بدن را نمیگیرد. اما در برخی افراد، پروتز روی عضله بهخصوص با پروتزهای سنگینتر یا پوست ضعیفتر، ممکن است در بلندمدت افتادگی را بیشتر نشان بدهد.
در پروتز زیر عضله/دوالپلین، حمایت بالایی عضله میتواند کمک کند فرم بالای سینه دیرتر تغییر کند، ولی تضمین نیست. عواملی مثل کیفیت پوست، بارداری، تغییر وزن و انتخاب سایز پروتز، تاثیر بیشتری از فقط محل قرارگیری دارند.
مقایسه از نظر کپسول و عوارض
کپسول (سفت شدن بافت اطراف پروتز) یکی از نگرانیهای رایج بعد از جراحی پروتز سینه است. در تجربههای بالینی و بسیاری از گزارشها، زیر عضله در بعضی شرایط میتواند ریسک کپسول را کمتر کند، اما این موضوع بهتنهایی تعیینکننده نیست.
چیزهایی که واقعاً روی عوارض اثر میگذارند شامل: تکنیک جراحی، کنترل خونریزی، پیشگیری از عفونت، نوع پروتز، و رعایت مراقبتهای بعد از عمل است. به همین دلیل اگر کسی فقط با تکیه بر «زیر عضله یا روی عضله» دنبال کاهش عوارض باشد، تصویر کاملی ندارد.
مقایسه از نظر تصویربرداری
برای ماموگرافی، سونوگرافی و MRI هر دو روش قابل بررسی هستند، اما کیفیت تصویربرداری به تجربه مرکز و تکنیک مناسب بستگی دارد. معمولاً با اطلاع دادن وجود ایمپلنت به تکنسین، نماهای تخصصی گرفته میشود.
اگر سابقه خانوادگی یا ریسک بالا دارید، بهتر است درباره برنامه تصویربرداری قبل و بعد از عمل با پزشکتان هماهنگ کنید تا مسیر پیگیری منظمتر باشد.
مقایسه از نظر شیردهی و بارداری
در بیشتر افراد، پروتز سینه زیر عضله یا روی عضله بهتنهایی مانع شیردهی بعد از عمل پروتز سینه نمیشود. با این حال، زیر عضله/دوالپلین معمولاً تماس کمتری با بافت غددی دارد و در برخی موارد انتخاب مطمئنتری به نظر میرسد؛ در روش روی عضله ممکن است فشار بیشتری به بافت وارد شود، ولی نتیجه به تکنیک جراحی و محل برش هم وابسته است.
در بارداری، تغییرات هورمونی میتواند باعث تغییر فرم یا افتادگی سینه شود؛ این اتفاق در هر دو روش ممکن است. اگر قصد بارداری نزدیک دارید، قبل از عمل با پزشک مطرح کنید.
کدام روش برای شما مناسبتر است؟ (چکلیست انتخاب)
اگر بین پروتز سینه زیر عضله و روی عضله مردد هستید، این چکلیست کمک میکند بفهمید کدام گزینه به شرایط بدنی و سبک زندگی شما نزدیکتر است. پاسخها قطعی نیستند، اما مسیر تصمیم را شفافتر میکنند.
- اگر بافت سینه کم دارید یا لاغر هستید → معمولاً پروتز زیر عضله یا دوالپلین انتخاب منطقیتری است.
- اگر پوست نازک دارید و نگران دیده شدن لبهها یا ریپلینگ هستید → زیر عضله پوشش بهتری ایجاد میکند.
- اگر درد کمتر و نقاهت کوتاهتر برایتان اولویت دارد → اغلب پروتز روی عضله راحتتر است.
- اگر ورزشهای سنگین بالاتنه انجام میدهید → در بسیاری از موارد روی عضله دردسر کمتری دارد.
- اگر ظاهر طبیعی سینه برایتان از همه چیز مهمتر است → زیر عضله یا دوالپلین معمولاً نتیجه کنترلشدهتری میدهد.
- اگر بافت سینه کافی دارید و سایز منطقی انتخاب میکنید → روی عضله میتواند نتیجه زیبایی بدهد.
در نهایت، بهترین روش زمانی مشخص میشود که معاینه انجام شود؛ یعنی ضخامت بافت، کیفیت پوست، فرم قفسه سینه و انتظاری که از نتیجه دارید کنار هم بررسی شوند. به همین دلیل، این چکلیست جای نظر پزشک را نمیگیرد، اما کمک میکند آگاهانهتر وارد جلسه مشاوره شوید.
عوارض احتمالی و مراقبتهای بعد از عمل (جدول مقایسه زیر عضله و روی عضله)
محل قرارگیری پروتز سینه میتواند نوع عوارض بعد از عمل و شدت مراقبتهای لازم را تغییر دهد؛ جدولهای زیر تفاوتهای رایج بین پروتز سینه زیر عضله و روی عضله را بهصورت خلاصه و قابل مقایسه نشان میدهند.
جدول مقایسه عوارض احتمالی
این جدول نشان میدهد بعد از عمل، تفاوتهای رایج بین پروتز زیر عضله و پروتز روی عضله بیشتر در درد، حرکت، و دیده شدن لبهها کجاست.
| معیار | پروتز زیر عضله | پروتز روی عضله |
| درد و فشار اولیه | معمولاً بیشتر (بهخاطر درگیری عضله) | معمولاً کمتر |
| محدودیت حرکت دست و شانه | شایعتر در هفته اول | کمتر و کوتاهتر |
| اسپاسم/گرفتگی عضله | ممکن است رخ دهد، بهخصوص روزهای اول | معمولاً مطرح نیست |
| حرکت پروتز با انقباض عضله | ممکن است در برخی افراد دیده شود | معمولاً ندارد |
| ریپلینگ (چینخوردگی) | معمولاً کمتر، مخصوصاً در افراد لاغر | بیشتر در پوست نازک یا بافت کم |
| دیده شدن/لمس لبه پروتز | کمتر (پوشش عضله کمک میکند) | بیشتر اگر پوشش بافتی کم باشد |
| کپسول (سفتی دور پروتز) | ممکن است در برخی شرایط کمتر گزارش شود، اما وابسته به عوامل دیگر است | ممکن است رخ دهد؛ عوامل زمینهای مهمتر از محل هستند |
| عفونت/خونریزی/سروما | در هر دو روش ممکن است؛ بیشتر به تکنیک و مراقبتها مربوط است | در هر دو روش ممکن است؛ بیشتر به تکنیک و مراقبتها مربوط است |
جدول مقایسه مراقبتهای بعد از عمل
در این جدول میبینید مراقبتهای بعد از جراحی پروتز سینه در هر روش چه شباهتهایی دارد و کجاها شدت و زمانبندی فرق میکند.
| مراقبت/توصیه | پروتز زیر عضله | پروتز روی عضله |
| نیاز به استراحت در هفته اول | معمولاً بیشتر | معمولاً کمتر |
| برگشت به کارهای سبک روزمره | معمولاً کمی دیرتر | معمولاً سریعتر |
| شروع حرکات ملایم بازو | با احتیاط بیشتر و طبق نظر پزشک | معمولاً زودتر و راحتتر |
| بازگشت به ورزش | معمولاً مرحلهای و دیرتر، مخصوصاً بالاتنه | معمولاً زودتر؛ با رعایت محدودیتها |
| تمرینات سینه/بالاتنه | محدودیت جدیتر در چند هفته اول | محدودیت کمتر، اما همچنان نیازمند مراقبت |
| استفاده از سوتین طبی | ضروری و مشابه | ضروری و مشابه |
| ویزیتهای پیگیری | مشابه و ضروری | مشابه و ضروری |
| علائم هشدار (درد شدید، تب، ترشح، تورم غیرعادی) | پیگیری فوری | پیگیری فوری |
سوالات پرتکرار
1.آیا میشود نوع جایگذاری پروتز را بعداً عوض کرد؟
بله، در بعضی موارد امکان تبدیل پروتز روی عضله به زیر عضله (یا برعکس) وجود دارد، اما به وضعیت بافت، کپسول، پوست و هدف ترمیمی بستگی دارد و همیشه تصمیم سادهای نیست.
2.آیا در هر دو روش امکان بیحسی نوک سینه وجود دارد؟
بله، تغییر حس نوک سینه میتواند در هر دو روش رخ دهد. میزان و مدت آن به تکنیک جراحی، تورم، و شرایط بدن فرد وابسته است.
3.آیا نوع پروتز (گرد یا اشکی) روی انتخاب زیر عضله و روی عضله اثر دارد؟
تا حدی بله. فرم پروتز و پروفایل آن میتواند روی طبیعی شدن نتیجه در هر روش اثر بگذارد، مخصوصاً وقتی بافت سینه کم است. انتخاب نهایی معمولاً با ترکیب چند عامل انجام میشود، نه فقط شکل پروتز.
جمعبندی نهایی
در مقایسه پروتز سینه زیر عضله و روی عضله هیچ گزینهای برای همه «بهتر» نیست. اگر بافت سینه کم یا پوست نازک دارید، معمولاً پروتز زیر عضله/دوالپلین طبیعیتر دیده میشود و لبهها کمتر مشخص میشوند. اگر بافت کافی دارید و درد کمتر و نقاهت سریعتر میخواهید (یا ورزش بالاتنه سنگین دارید)، معمولاً پروتز روی عضله انتخاب راحتتری است. تصمیم دقیق فقط با معاینه و بررسی آناتومی بدن مشخص میشود.
برای انتخاب بهترین روش متناسب با بدن شما، میتوانید برای مشاوره و معاینه تخصصی با دکتر علیرضا صابری اقدام کنید.